Blog của ts Nguyễn Văn Hoa Thap Duong Bac Ninh Viet Nam-Nhà thơ Dịch giả thơ tiếng Đức , trong đó có bi kịch Faust von Johann Wolfgang von Goethe 1749-1832 với 52 chú thích cùng 12.110 câu song ngữ Việt Đức trên blog ts nguyen van hoa
Thứ Ba, 29 tháng 4, 2025
Giải mã tục ngữ Đức
Giải mã tục ngữ Đức
3042020
1- Đặt vấn đề
Tôi thấy trong đối thoại thày giáo tôi hay chèn tục ngữ.Văn cảnh đó giúp tôi hiểu sâu hơn lời của thày.
Cũng như người nước ngoài nói tiếng Việt , khi nói chuyện biết " chèn " tục ngữ Việt thì ta có cảm tình với họ ngay.
Quan hệ Việt Đức hai chiều xuất nhập khẩu , du học ,du lịch, đầu tư nước ngoài, ngoại giao ...rất phát triển.
Do vậy tôi mạnh dạn nghiên cứu tục ngữ Đức , để mọi người hiểu về " trí tuệ dân gian " qua tục ngữ Đức.
2 Thử so sánh :
Việt
Lời nói gió bay
Làm trai cứ nước 2 mà nói
Lời nói đọi máu
Lời nói không mất tiền mua
Nói xấu sau lưng
Vâng dạ trước mặt đấm cặc sau lưng
Ông nói gà bà nói vịt
Nói Sơn Tây chết cây Hà Nội
Đức
Luegen haben kurze Beine
Lời nói dối có chân ngắn
Tue gutes und rede darueber
Làm tốt và nói tốt
Wenn man vom Teufel spricht , dann kommt ergelaufen
Khi ai nhắc đến quỷ thì quỷ chạy tới
&
Một lần nói dối mọi người đã không tin thì sau đó nói thật cũng không ai tin
Wer fluestert ,der luegt
Ai nói thì thầm , kẻ ĐÓ nói dối
Wer viet fragt,der viel irrt
Ai hỏi nhiều, sẽ sai nhiều
Worte sind Mordwaffen
Lời nói là Vũ khí giết người
Nhận xét
1- Lời nói rất quan trọng
Việt " Lời nói đọi máu"
Đúc "Worte sind Mordwaffen : Lời nói là Vũ khí giết người"
2- Lời nói dối có chân ngắn
3- Hỏi nhiều sẽ sai nhiều
4- Ai nói thầm là gã nói dối
Tóm lại
Lời nói nên đúng nơi ,đúng lúc ,đúng người
Nói dối , "tung tin giả" tổn hại lợi ích toàn cục, cần tẩy chay./.* Tuc ngu Duc “Hàng xóm “
Nachbarrn sprichwoerter
Vi du
Cháy nhà hàng xóm ,bạn cũng
nguy hiểm
Luật sư tốt nhất, hàng xóm xấu nhất
Hoàng xóm là con sói của hàng xóm
Yêu khói Nhà mình hơn lửa Hàng xóm
Ta tạo ra bè bạn & kẻ thù còn ông trời tạo ra hàng xóm
Ta chúc cho hàng xóm có một con bò .Ông trời cho ta 2 con bò
Sau khi gã hàng xóm chết sẽ biết gã đã để lại bao nhiêu trẻ con ở tất cả các Nhà hàng xóm
Ai mua Nhà phải mua luôn hàng xóm
Ai thả 1 con sói vào Nhà hàng xóm thì sẽ mất 8 con cừu
Giữa 2 vườn hàng xóm là bức tường chắc chắn
Muốn biết hàng xóm nghĩ gì về mình thì thử cãi nhau với hàng xóm
Một láng giềng tốt hơn họ Hàng xấu ở xa
Nhà mình súng túc hơn láng giềng giàu
có
Chó láng giềng sủa to hơn
Ta đứng sau thì láng giềng không đi tới phía ta
Hàng xóm thậm chí tìm thấy lỗi trên mặt trời
Trước khi xây Nhà bạn phải quan sát Nhà láng giềng.
Nếu họ là một hố xí thì bạn đã tự xây hầm mộ cho mình
Nếu ta cứ xét nét láng giềng thì nẩy sinh lòngghen ghét
Con lừa Nhà mình hơn con ngựa hàng xóm
Nghe violon trên trời hơn nghe kèn hàng xóm
Hàng xóm xấu tồi tệ hơn đau bụng
Hàng xóm xấu xích mích liên miễn
Hàng Xóm xấu hàng ngày bất hạnh
Láng giềng xấu căng thẳng liên miên
Không dùng đá ném chó vì hàng xóm làm theo
Có thể không có bạn bè nhưng phải sống chung bên láng giềng
Láng giềng liền tường vách hơn anh trai liền đất
Trong tục ngữ Đức có nhiều câu khó tìm cặp song song trong tiếng Việt.
Chắc vì vênh về địa lý văn hóa lịch sử kinh tế chính trị truyền thống ...
Ví dụ
-Không thể móc túi gã cởi truồng
- Không có gà nở khi trứng chưa đẻ
- Trong chiến tranh & trong tình yêu tất cả đều cho phép
- Bụng no căng không thích học hành
- Đến trước 5 phút là đúng giờ của lính Đức
- Trước bục giảng thày tu mới trong sạch
- Nguy hiểm khi gã ngu xi mà chăm chỉ
- Hòa Bình không hài Hòa còn hơn chiến tranh chết người
- Cá thối từ đầu
Có lẽ từ từ mình sẽ tìm câu nghĩa song song với từng câu trên.
*Wo das Augen nicht sehen will, helfel
Werder Licht noch Brill:
Nơi mà mắt không nhìn thấy, thì ánh sáng không phải không giúp đỡ khoan thủngIm Sturm tut es jeden Hafen
Trong bão táp
thì chỗ nào cũng làm hải cảng
So sánh tục ngữ nói về ông trời Việt & Đứ
Việt
Trời có mắt
Ăn ở với trời
Trời cao đất dầy
Lậy trời mưa xuống
ĐỨC
Gottes muehlen mahlen langsam.aber trefflich fein
Trời xay chậm nhưng bột mì mịn tuyệt vời
Gottes Wege sind unergruendlich
Con đường của trời không lường
Gott haelten Baeumeauf.bevor sie in den Himmel wachsen
Trời che chở cho cây trước khi vườn lên không trung
Trời chữa khỏi bệnh còn bác sỹ lấy tiền của bệnh nhân
Trời trừng phạt thói kiểu ngạo
Bạn tự giúp Bản thân mình chính là trời cứu giúp
Nhận xét
Cả 2 dòng tục ngữ đều thấy trời là một thế lực bí mật. Có sức mạnh không nhìn thấy .
Nhưng điều sợ sự trừng phạt của thế lực bí mật này .vì dụ " Trời có mắt" ( Việt ). Hoặc " Gottes bestraft Eden Hochmuetigen: Trời trừng phạt thói kiểu ngạo)
Về trẻ em ( trẻ con .thiếu nhi )
Việt
Đi hỏi già về Nhà hỏi trẻ
Miệng quan trốn trẻ
Không đâu đến trẻ khỏe đâu đến già
Tre già măng mọc
Trừng không hơn vịt
Đức
Trẻ em & người say nói sự thật
Trẻ em & người khù khờ nói thật
Trứng khôn hơn gà mẹ
Chúa che chở trẻ em & gã say rượu
So sách tục ngữ Việt & Đức về người vợ
VIỆT
Vợ hiền Hòa Nhà hướng Nam
Thuận vợ Thuận chồng biển đông tát cạn
Tậu trâu lấy vợ làm Nhà
ĐỨC
Gut Pferd, das nie stolpert
Gut Frau, das nie holpert:
Con ngựa tốt không bao giờ vấp ngã;
Người vợ tốt không bao giờ xích mích
Tối là trinh nữ , đêm là vợ ; sáng là bà Nội trợ
Nhận xét
Điểm chung điều mong vợ tốt. Hiền Hòa như làn gió nam mát lành . Không ai mong chờ gió Bắc lạnh tê Tái thổi vào Nhà như ngôi Nhà hướng Bắc.
Việt cho có 3 việc quan trọng trong đời " TẬU TRÂU , LẤY VỢ , LÀM NHÀ"
VÌ CON TRÂU LÀ ĐẦU CƠ NGHIỆP. CÒN NGÔI NHÀ VÙNG BÃO TỐ TÀN KHỐC TRÚ ẨN 4 MÙA CẢ 1 ĐỜI NGƯỜI. NGƯỜI VIỆT RẤT COI TRỌNG VIẾC LẤY VỢ VÍ DỤ LẤy VỢ KÉN TỔNG , LẤY CHỒNG KÉN GIỐNG.
CÒN NGƯỜI ĐỨC VÍ VỢ TỐT VỚI NGỰA TỐT.. ĐỨC CÒN CÓ CÂU RẤT CỰC ĐOAN " 1 CON NGỰA TỐT , 1 CON CHÓ TRUNG THÀNH CÒN HƠN 1000 NGƯỜI".
Nhận xét thời nay @ 4.0 có lẽ " Vợ " đã khác voưj ngày xưa.
Sống thử; sống thật có con cũng không đăng ký kết hôn ; mẹ đơn thân ; đồng tính
ly hồn hình như bên Nội bên ngoại ; Đồng hướng ; Đồng môn...thấy phổ biến
Được mùa chớ phụ ngô khoai
Cây già khó uốn
Cau trước chuối sau nhà
Tre già măng mọc
Đức
Không ai trồng cây trên trời
Không ai lựa cây già trồng trọt
Keine Rose ohne Dornen
Không có hoa hồng không có gai
Nhận xét
Ẩn dụ dùng thực vật để giáo dục con người. Nghĩa điều rất sâu xa.
Ví dụ Tre già măng mọc; nhiều thế hệ nối tiếp nhau đánh giặc & dựng nước ( Viêt)
Còn Đức muốn có tình yêu hạnh Phúc phải vượt qua chống gái. Hoa hồng nào chẳng có gai
Tục ngữ 2 nước đều nói đến chọn giống tốt ; không chọn cây già. TUC NGƯ VÊ LAO ĐÔNG
VIÊT
TAY LAM HAM NHAI TAY QUAI MIÊNG TRÊ
CO CÔNG MAI SĂT CO NGAY NÊN KIM
KIÊN THA LÂU CUNG ĐÂY TÔ
SANG MAI CƯA TRƯA MAI ĐUC
ĂN CƠM CHUA MUA TÔI NGAY
ĐƯC
ARBEIT BRING BROT FAULENZEN HUNGERSNOT
LAO ĐÔNG MANG ĐÊN BANH MI NÊU LƯƠI BIÊNG MANG ĐÊN NGHEO ĐOI
KLUG ARBEIT MAN NICHT HART
THÔNG MINH LAO ĐÔNG KHÔNG NĂNG NÊ
NHÂN XET
2 DONG TUC NGƯ ĐÊU KHUYÊN NHU PHAI LAO ĐÔNG MƠI THOAT NGHEO ĐOI
ĐÔNG THƠI ĐÊU LÊN AN KE LƯƠI BIÊNG ; LAM DÔI ĂN THÂT
& PHAI CHĂM CHI THÔNG MINH TRONG LAO ĐÔNG*15*4*2020
SO SÁNH TỤC NGỮ VỀ CHIM*14/4/2020
+/VIỆT
*NHỚN NHÁC NHƯ QUẠ VÀO CHUỒNG GÀ
*HÔI NHƯ CÚ
*NUÔI CÒ, CÒ MỔ MẮT
*TU HÚ ĐẺ NHỜ
+/ĐỨC
*CON CHIM SẺ TRONG TAY TỐT HƠN CON BỒ CÂU TRÊN NÓC NHÀ Nhà Sách Bình Phước
*MỘT CON NGỖNG TRỜI CHƯA LÀM NÊN MÙA HÈ
NHẬN XÉT
CẢ 2 NGUỒN TỤC NGỮ VỀ CHIM HẦU NHƯ ẨN DỤ THEO NGHĨA BÓNG, DÙNG CHIM ĐỂ NÓI VỀ CON NGƯỜIViệt
Mèo già hóa cáo
Chó treo mèo đậy
Mèo vờn chuột
Chuột gặm chân mèo
Mèo khen mèo dài đuôi
Đức
Mèo ra ngoài chuột nhẩy lên bàn ăn
Trời tối mèo nào cũng màu xám
Nhận xét
Còn mèo là vật nuôi thân thuộc trong tục ngữ 2 nước.
Nó có ích bắt chuột cho chủ Nhà.
Người Việt dùng mèo hiểu nghĩa bóng : " Mèo già hóa cáo" . Chỉ người có kinh nghiệm , hàm ý chế trách . Tục ngữ Đức
Bellende Hunde beissen nicht
Chó sủa không cắn
Getroffene Hunde bellen
Đánh cho cắn
Haett der Hund nicht geschissen, haett er den Hasen gefangen
Chó không có cứt , nó bắt thỏ
Schlafende Hunde soll man nicht wecken
Không nên đánh thức chó khi ngủ
Wenn mir mein Hund das Liebste , danke nicht , es waere Suende
Nếu con chó làm tôi yêu quý nhất thì không nghĩ đến màu lông của nó
.Mein Hund blieb mir im Sturme treu , der Mensch nicht mal im Winde
Nếu chó trung thành bên ta trong bão táp , thì ta cũng sẽ không gặp gió,
Tục ngữ Viêt
Chó không chê chủ nhà nghèo
Chó cùng dứt giậu
Mèo vào nhà thì khó, chó vào nhà thì may,
Như chó với mèo
Như chó cắn ma
Nhận xét
1-Con chó cả 2 nguồn tục ngữ đều ghi nhận sự chung thủy với chủ nhân
2- Cả 2 đều cảnh báo tính hoang dã của nó , ví dụ Chó cùng dứt giậu( Viêt),
Không đánh thức chó khi ngủSo sanh tuc ngư Viêt &Đưc *11/4/2020
VIÊT
Mèo mù vớ cá rán
ĐƯC
GA MU CO LÂN CUNG MÔ TRUNG HAT giông lua miAERGARE DICH NICHT DASS ROSEN DORNEN HABEN SONDERN FREU DICH DASS DIE DORNEN ROSEN HABEN :
BAN CHƠ NÔI GIÂN VI HOA HÔNG CO GAI,MA BAN NÊN VUI MƯNG VI TRONG GAI CO HOA HÔNGDer dummste Bauer erntet die dicksten Kartoffen:
Bác nông dân đần độn nhất lại mót được củ khoai tây mũm mĩm nhất ruộngTỤC NGỮ ĐỨC 17/3/2020
1- NGHÈO MÀ KHỎE MẠNH HƠN GIÀU MANG BỆNH TẬT
2- GIÀU MÀ KHỎE MẠNH HƠN NGHÈO MANG BỆNH TẬT
NHẬN XÉT ;
RIÊNG MÌNH CHỌN CÂU 2Buổi tối là Gái trẻ
Đêm là vợ trẻ
Sáng là Gái xề
SỰ THẬT Ở TRONG CỐC RƯỢU
GÃ SAY KHÔNG BIẾT NÓI DỐI
3 Kết luận
Tôi mong có nhiều bài của người khác cùng nghiên cứu chủ để này
Thời gian tới tôi sẽ làm cuốn tục ngữ Đức kèm lời dịch tiếng Việt ./.
1/5/2020
Đăng ký:
Đăng Nhận xét (Atom)


Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét